หน้าแรก บรรพชีวินวิทยา กระสูบหลังดำ (Hampala siamensis) ได้รับชื่อแล้ว

กระสูบหลังดำ (Hampala siamensis) ได้รับชื่อแล้ว

เมื่อพูดถึงปลากระสูบในประเทศไทย! หลายคนน่าจะรู้จักกันดีอยู่ 2 ชนิด หนึ่งคือ กระสูบขีด สองคือ กระสูบจุด แต่! จริงๆ ในไทยยังมีอีกสองชนิด นั้นคือ กระสูบสาละวิน กับอีกชนิดที่เป็นที่รู้จักน้อยที่สุด ก็คือ กระสูบหลังดำ ซึ่ง กระสูบหลังดำ ผมเองก็เคยพูดถึงในช่องนี้ไปแล้วนิดหน่อย และในหลังสือปลาน้ำจืดไทยของ ดร.นนท์ ผาณิตวงศ์ ก็มีพูดถึง เช่นกัน จนเมื่อเดือน มีนาคม ปี พ.ศ. 2568 กระสูบหลังดำ ก็ได้ชื่ออย่างเป็นทางการ ซึ่งถือเป็นชนิดใหม่ล่าสุดของปลาน้ำจืดไทยที่ได้รับชื่อเลยก็ว่าได้! แถมยังได้รับชื่อ สยามเอนซิส (siamensis) อีกด้วย เอาล่ะ! ประเดี๋ยวผมจะเล่าเรื่องราวของปลาชนิดนี้ให้ฟัง

กระสูบหลังดำ คืออะไร?

จากข้อมูลเก่าเมื่อปีก่อน ที่ได้กับการอธิบายไว้ในหนังสือปลาน้ำจืดไทย ได้กล่าวเอาไว้ว่า ปลากระสูบหลังดำมีความยาวประมาณ 40 เซนติเมตร มีลักษณะใกล้เคียงกับปลากระสูบขีด แต่จำนวนเกล็ดตามแนวเส้นข้างลำตัวจะมีน้อยกว่า ลายบริเวณหลังเป็นสีดำมีฐานกว้างและสั้น มีลักษณะคล้ายอ้านม้า ไม่เป็นขีดยาวเหมือนปลากระสูบขีด นอกจากนี้ยังมีลายแนวนอนจางๆ ตามแนวเส้นข้างลำตัว ซึ่งไม่พบในปลากระสูบชนิดอื่นในประเทศไทย

หากปลากระสูบหลังดำมีขนาดใหญ่ ลายบริเวณหลังมักจะจางจนหายไป จนกลายเป็นปลากระสูบสีเงิน ในส่วนหางสีแดงและขอบสีดำจะไม่สดเท่ากับปลากระสูบขีด ในกรณีที่เอาไปเลี้ยง ไม่ว่าจะตัวเล็กหรือตัวใหญ่ก็จะกลายเป็นปลากระสูบสีเงิน และหางก็เกือบใสด้วย

เป็นปลาที่พบตามแม่น้ำสายเล็กๆ ทางภาคใต้ ในเขตจังหวัดที่มีแม่น้ำไหลลงฝั่งทะลอันดามัน เช่น ระนอง กระบี่และพังงา

สำหรับชื่ออย่างเป็นทางการของกระสูบชนิดนี้ ในภาษาไทยคือ กระสูบหลังดำ (Black-backed Hampala) ชื่อวิทยาศาสตร์คือ แฮมพาลา สยามเอนซิส (Hampala siamensis) ซึ่งหมายความว่ากระสูบชนิดนี้เป็นของไทย! เท่ากับว่า ในตอนนี้ เราสามารถพูดได้อย่างเต็มปากแล้วว่า ประเทศไทย มีปลากระสูบ 4 ชนิด

กระสูบหลังดำ ต่างจาก กระสูบขีด และ กระสูบจุด ตรงไหน?

แน่นอนว่า กระสูบหลังดำ ต่างจาก กระสูบขีด และ กระสูบจุด อย่างแน่นอน! แม้จะมองเพียงลักษณะทางกายภาพ เราก็สามารถเห็นความแตกต่างได้ เช่น!

รูปแบบแถบหรือแต้มของตัวเต็มวัย หากเป็นของ กระสูบหลังดำ จะมี 1 แถบขนาดใหญ่ ซึ่งมีลักษณะคล้ายอ้านม้า หรือ สามเหลี่ยมหัวกลับ และแถบก็ดูจางๆ มีหลายกรณีที่แถบจางจนมองแทบไม่เห็น ส่วนกระสูบขีด จะมีขีดใหญ่สีดำอยู่แถวกลางลำตัว และอาจมีจุดสีดำจางๆ แถวโคนหาง ในกรณีของกระสูบจุด จะมีจุดสีดำอยู่ที่กลางลำตัว

ความแตกต่างที่อาจจะสังเกตได้ง่ายก็คือ สีสันของครีบหาง หากเป็นของกระสูบหลังดำ จะมีสีส้มอ่อน ขอบบนและล่างมีแถบสีเทาจนถึงดำ ส่วนของกระสูบขีดหางจะมีสีส้มจนถึงแดง แถบบนและล่างจะมีสีดำชัดเจน ในกรณีของกระสูบขีด สีค่อนข้างผันผวน ปกติจะมีสีส้มจางจนถึงดำจางๆ

ภาพนี้แสดงให้เห็นความแตกต่างของกระสูบ 6 ชนิด (1) คือ กระสูบหลังดำ (Hampala siamensis) (2) คือ กระสูบอินโด (Hampala ampalong) (3) คือ กระสูบจุด (Hampala dispar) (4) คือ กระสูบขีด (Hampala macrolepidota) (5) คือ กระสูบซาบาน่า (Hampala sabana) และ (6) คือ กระสูบสาละวิน (Hampala salweenensis)

อ่านเรื่องอื่น

แหล่งที่มาSpecies New to Science