ความจริงของ ‘วงกลมนางฟ้า’ ได้รับการเปิดเผยโดยนักวิจัยแล้ว

ทะเลทรายนามิบ (Namib Desert) ที่มีแต่ความว่างเปล่า มันกลับเต็มไปด้วยวงกลมที่แปลกประหลาด ซึ่งต้นกำเนิดมันได้ถูกถกเถียงกันมานานโดยนักวิทยาศาสตร์ แต่ในตอนนี้ความลับได้รับการเปิดเผยแล้ว

วงกลมนางฟ้า
Advertisements

ในแอฟริกาใต้ ทุ่งอันกว้างใหญ่ของทะเลทรายนามิบ เต็มไปด้วยสิ่งที่ดูเหมือนวงแหวนนางฟ้า หรือวงกลมนางฟ้า (fairy circles) นับหมื่นนับแสนวง หากมองจากภาพถ่ายวงกลมแต่ละวงอาจดูมาขนาดเล็ก แต่ความจริงพวกมันมีขนาดตั้งแต่ 10 – 65 ฟุต และทอดยาวหลายร้อยกิโลเมตรทั่วทะเลทราย

ตามตำนานท้องถิ่น มันคือรอยเท้าของเทพเจ้า หรือ วงกลมนางฟ้า “วงกลมพวกนี้เหมือนลายบนเสื้อผ้า พวกมันเว้นระยะระหว่างกันอย่างสม่ำเสมอ” Corina Tarnita นักคณิตศาสตร์ผู้ศึกษาเรื่องวงกลมในทะเลทราย ..มันเป็นเวลาหลายทศวรรษที่นักวิทยาศาสตร์งุนงงกับปรากฏการณ์นี้ และได้เสนอทฤษฏีต่างๆ แต่มีสองข้อที่น่าสนใจ

ทฤษฏีแรกคือ ทะเลทรายนามิบเป็นทะเลทรายที่แห้งแล้งมาก ดังนั้นพืชจึงต้องแข่งขันกันเพื่อทรัพยากร พวกมันยังขัดขวางพืชที่อยู่ห่างไกลออกไปด้วยการขยายรากให้ยาวและดึงน้ำออกจากดิน ด้วยวิธีนี้ พืชพรรณมักจะหายไปที่ขอบของต้นไม้ ทำให้เกิดช่องว่างที่เว้นระยะห่างอย่างสม่ำเสมอ

Advertisements

“คุณดูพวกมันจากภาพถ่ายดาวเทียมและคุณจะคิดว่า มันเข้ากันได้ดีกับทฤษฎีของพืชที่แข่งขันกันเพื่อน้ำ” Tarnita กล่าว “แต่เมื่อคุณลงไปใต้ดินและพบว่าภายใต้วงกลมพวกนี้มีรังปลวกอยู่

ทฤษฏีที่สอง จึงเกี่ยวข้องกับปลวก พื้นที่ว่างเปล่าอาจถูกสร้างขึ้นโดยอาณานิคมปลวกใต้พื้นดินที่กวาดล้างพืชในบริเวณรอบรังของพวกมัน ทั้งหมดนี้ทำให้ดินโดยรอบมีรูพรุน ทำให้เกิดอ่างเก็บน้ำฝนถาวรใต้พื้นผิวประมาณ 50 เซนติเมตร น้ำนี้จะค้ำจุนอาณานิคมและระบบนิเวศโดยรอบของพวกมัน

แม้ว่าทฤษฎีปลวกจะได้รับการสนับสนุน แต่ก็ไม่มีใครสามารถอธิบายได้ว่าทำไมรูปแบบดังกล่าวถึงสม่ำเสมอและเป็นระเบียบ?

คำตอบของปริศนาที่แท้จริงคือ?

เพื่อหาคำตอบ Tarnita ร่วมมือกับ Rob Ringle นักนิเวศวิทยาจากมหาวิทยาลัยพรินซ์ตัน ซึ่งชี้ให้เห็นว่าแมลงที่อยู่กันแบบสังคมกลุ่มใหญ่ (แมลงที่แบ่งออกเป็นวรรณะเฉพาะทางเพื่อสนับสนุนความสำเร็จโดยรวมของอาณานิคม) ขุดอุโมงค์ใต้ดินขนาดใหญ่เพื่อหาอาหารและยังทำลาย พืชพรรณที่อยู่เหนือพวกมัน

Advertisements

อย่างไรก็ตาม เมื่ออาณานิคมหนึ่งบุกรุกอาณาเขตของอีกอาณานิคมหนึ่ง อาณานิคมทั้งสองก็ต่อสู้กันจนฝั่งหนึ่งถูกทำลายอย่างสมบูรณ์ และที่สังเกตคือ จะมีดินแดนที่ไม่มีรังของปลวกอยู่ขั้นกลางระหว่างพวกมัน ซึ่งพื้นที่วางตรงนั้นมันคือวงกลมหรือรอยเท้าเทพเจ้าแห่งนามิบ

Tarnita และทีมของเธอตัดสินใจสร้างแบบจำลองคอมพิวเตอร์ของสมมติฐานทั้งสอง และพบว่าการแข่งขันของพืช และอาณานิคมของปลวกสามารถรับผิดชอบต่อวงกลมได้อย่างอิสระ ที่กล่าวว่าเมื่อรวมทั้งสองเข้าด้วยกันแล้ว นักวิจัยจึงสามารถสร้างภูมิทัศน์ทั้งหมดได้ ผลการวิจัยของพวกเขาได้รับการตีพิมพ์ในวารสาร Nature เมื่อเดือนมกราคม 2017 ขณะนี้ทีมวิจัยกำลังมองหาวิธีทดสอบสมมติฐานด้วยวิธีอื่น เช่นการเปรียบเทียบการมีอยู่และการไม่มีอาณานิคมของปลวกในบริเวณนั้น

แต่ยังมีเรื่องที่ต้องทำความเข้าใจมากกว่านี้อีก วงกลมนางฟ้าเป็นระบบนิเวศที่ซับซ้อนมาก และด้วยเหตุนี้เอง จึงมีหลายปัจจัยให้ค้นหา Tarnita อธิบาย “คุณต้องคำนึงถึงสิ่งต่างๆ มากมาย เช่น สายพันธุ์ต่างๆ ที่มีปฏิสัมพันธ์กับพืช ระดับของปริมาณน้ำฝนในพื้นที่ หรือจุลินทรีย์ที่เติบโตในดิน

Advertisements

การสร้างแบบจำลองทางคณิตศาสตร์ โดยการเปลี่ยนแปลงความพร้อมของตัวแปรหนึ่งตัว และการสร้างแบบจำลองรูปแบบที่ตามมา เราสามารถพิจารณากระบวนการทางชีววิทยา และทางนิเวศวิทยาทั้งหมดเหล่านี้ สิ่งนี้สามารถช่วยให้นักวิจัยประเมินสภาพของระบบนิเวศได้ดียิ่งขึ้น และยังสามารถคาดการณ์การล่มสลายของระบบนิเวศที่อาจกำลังจะเกิดขึ้นได้อีกด้วย”

อ่านเรื่องอื่น

Advertisements