‘คางคกมีเขา’ ที่ไม่ใช่คางคกแต่เป็นกิ้งก่าหนาม

กิ้งก่าหนาม (Horned lizards) หรือที่รู้จักกันในชื่อ คางคกมีเขา (horny toads) หลายคนอาจจะงงว่าตกลงมันเป็นคางคกหรือกิ้งก่า แน่นอนว่ามันเป็นเป็นกิ้งก่า (สัตว์เลื้อยคลาน) ไม่ใช่คางคก (สัตว์ครึ่งบกครึ่งน้ำ) มีชื่อสกุล Phrynosoma หมายถึงลำตัวกลมแบนของสัตว์ กิ้งก่าชนิดนี้มี 22 สายพันธุ์และหลายสายพันธุ์ย่อย

กิ้งก่าหนาม

คางคกมีเขา (จากนี้ไปขอเรียกกิ้งก่าหนาม) มีรูปร่างตัวอ้วนป้อม ลำตัวสั้น หางสั้น แลดูคล้ายกบหรือคางคก มีลักษณะเด่นคือ มีหนามสั้นๆ อยู่รอบลำตัวและส่วนหัว ซึ่งพัฒนามาจากเกล็ด ในส่วนที่เป็นเขาจริงๆ เป็นกระดูกแข็งมีอยู่ส่วนหัว ปกติจะมีความยาวน้อยกว่า 5 นิ้ว แต่บางชนิดมีความยาวถึง 8 นิ้ว

  • ชื่อวิทยาศาสตร์ : Phrynosoma
  • ชื่อสามัญ : คางคกมีเขา กิ้งกามีเขา กิ้งกาหนาม
  • ขนาด : 2.5-8.0 นิ้ว
  • อายุ : 5-8 ปี
  • สถานะการอนุรักษ์ : กังวลน้อยที่สุดถึงใกล้ถูกคุกคาม

กิ้งก่าหนามอาศัยอยู่ในพื้นที่แห้งแล้งถึงกึ่งทะเลทรายของอเมริกาเหนือ ตั้งแต่แคนาดาตะวันตกเฉียงใต้ไปจนถึงเม็กซิโก ในสหรัฐอเมริกาพบพวกมันได้ที่อาร์คันซอตะวันตกจนถึงแคลิฟอร์เนีย ชอบอาศัยอยู่ในทะเลทราย ภูเขา ป่าไม้ และทุ่งหญ้า

กิ้งก่าชนิดนี้เป็นสัตว์ที่กินแมลงและมดเป็นหนัก โดยจะหากินอยู่ตามพื้นดิน มันเป็นสัตว์ที่เคลื่อนไหวค่อนข้างช้า มันจึงค่อยๆ หาอาหารอย่างอดทน หรือไม่ก็รอให้เหยื่อเข้ามาใกล้จึงจะใช้ลิ้นที่เหนียวและยาวเพื่อจับเหยื่อ

การป้องกันสุดพิเศษ

ความพิเศษของกิ้งก่าหนามคือการ “ป้องกัน” ที่แปลกประหลาดมากที่อย่างหนึ่งในอาณาจักรสัตว์โลก เมื่อมันถูกคุกคาม จะสามารถ “พองตัว” ขึ้นมาเพื่อให้หนามเล็กๆ บนตัวทิ่มแทงผู้รุกรานได้ รวมถึงการเปลี่ยนสีเพื่อพรางตัวกลมกลืนไปกับสิ่งแวดล้อมที่เป็นพื้นกรวดทรายหรือพุ่มไม้เตี้ยๆ ได้อย่างดีเยี่ยมและรวดเร็ว มันเป็นเหมือนการรวมตัวของคางคกและกิ้งก่า

การป้องกันพิเศษอีกอย่างคือ สามารถ “พ่นเลือด” ออกจากตาเพื่อไล่ผู้รุกรานให้หนีไปได้ โดยเลือดจะมีสารเคมีบางอย่างที่ยังไม่มีการศึกษาไปถึงว่าเป็นอะไร แต่เป็นสารเคมีที่มีกลิ่นฉุน มีรสชาติไม่ดีนัก สร้างความรำคาญแก่สัตว์กินเนื้อขนาดใหญ่ที่จับกินเป็นอาหารได้

จากการศึกษาพบว่ามันสามารถพ่นเลือดได้มากถึง 54 ครั้ง ภายในเวลาไม่ถึง 2 นาที แม้จะดูว่าเสียเลือดไปเป็นจำนวนมาก แต่กิ้งก่าหนามจะไม่เป็นอะไร และร่างกายสามารถผลิตเลือดใหม่ขึ้นทดแทนได้ในเวลาไม่นาน

สำหรับตอนนี้มนุษย์ถือเป็นภัยคุกคามที่ยิ่งใหญ่ที่สุดต่อการอยู่รอดของพวกมัน เนื่องจากการค้าสัตว์เลี้ยง และอาหารของกิ้งก่าหนามเองก็ถูกมนุษย์ทำลาย อย่างเช่น มด แมลงต่างๆ ที่ถูกมนุษย์ใช้ยาฆ่าแมลง สุดท้ายอนาคตของพวกมันจึงยังไม่สามารถคาดเดาได้

อ่านเรื่องอื่น