ปลาช่อนทะเล ที่ไม่ใช่ปลาช่อนทะเลจริงๆ
ออกตัวไว้ก่อนว่า “ปลาช่อนทะเลตากแห้ง” น่าจะมีปลาช่อนทะเลจริงๆ แต่ส่วนใหญ่ไม่ใช่! และมันเหมือนเป็นการทำให้ผู้คนเข้าใจผิด ไม่ว่าจะเป็นสื่อไหน ก็บอกว่าปลาชนิดนี้คือปลาช่อนทะเล ทั้งๆ ที่มันไม่ใช่เลย และหนึ่งในปลาที่มักถูกเอามาทำเป็นปลาแห้งแล้วบอกว่าเป็นปลาช่อนทะเลก็คือ ปลาปากคม หรือ ไล้กอ
และเพราะแบบนี้ผู้ขายหลายรายจึงเขียนประมาณ “ขายปลาช่อนทะเล – ไล้กอ ตากแห้ง” มันเป็นการบิดข้อมูล แล้วพอใช้ไปนานๆ เข้า ผู้คนก็เข้าใจว่าปลาทั้งสองคือปลาชนิดเดียวกันไปซะงั้น ทั้งๆ ที่พวกมันต่างกันมากๆ ยิ่งกว่าที่คุณทำปลาชะโดตากแห้งไปขายแล้วเป็นปลาช่อนนาแท้ซะอีก ขณะที่ปลาไล้กอแบบตากแห้งจะถูกกว่านั้นมาก
ทำไมพ่อค้าต้องทำให้เข้าใจว่า ปลาไล้กอ และ ปลาช่อนทะเล คือปลาชนิดเดียวกัน
แน่นอนว่าเป็นเรื่องของราคา! นั้นเพราะปลาไล้กอ มีราคาถูกกว่าปลาช่อนทะเลมาก เมื่อคิดว่าปลาช่อนทะเลแท้ๆ แบบเฉพาะเนื้อก็ตกกิโลละพันกว่าบาท ในขณะที่ ปลาไล้กอ แบบตากแห้งราคาอย่างมากก็ 500 บาท ถ้าเป็นราคาเนื้อสดผมก็ไม่ค่อยแน่ใจ เพราะผมค่อยเห็นมีขาย
จากราคาที่ต่างกันมากๆ จึงไม่แปลก ในมุมการค้าขาย จะบอกว่า ปลาไล้กอ คือ ปลาช่อนทะเล ถือเป็นเรื่องที่ทำให้ขายได้ง่าย และต้องบอกว่าในเรื่องรสชาติของ ปลาไล้กอ และ ปลาช่อนทะเล ต่างกันมากๆ ปลาช่อนทะเล เป็นปลามักจะว่ายวนไปวนมาแถวๆ กลางน้ำจนถึงผิวน้ำ พวกมันค่อนข้างสะอาด แม้จะเป็นลูกปลามันก็ยังถือเป็นปลาเนื้อเยอะ ขาวอมชมพู ไม่มีก้างฝอยแทรกที่เนื้อ และแทบไม่มีใครเอาไซต์ลูกปลามาขาย เพราะขายเป็นปลาเนื้อได้ราคาดีกว่า
ในขณะที่ปลาไล้กอ นั้นมีประวัติโชคโชน มันเป็นปลาที่มักถูกนำไปปลอมเป็นปลาชนิดอื่นอยู่บ่อยๆ หลายคนอาจไม่รู้ว่า เคยมีปลาแมคเคอเรลกระป๋องบางยี่ห้อ ใช้ปลาไล้กอ มาแทนปลาแมคเคอเรลจริงๆ! และบางทีตอนนี้ก็ยังมีอยู่ …แน่นอนว่าเนื้อของปลาไล้กอ มันไม่ได้ดีเด้อะไร มันมีเกล็ด มีก้างฝอยนิดหน่อย และเนื้อสีขาวใส เพราะแบบนี้วิธีกินให้อร่อยจึงมักเป็นการกินแบบตากแห้งแล้วเอาไปทอดกินทั้งตัว
สรุปคำถามที่ว่า ทำไม! พ่อค้าต้องทำให้เข้าใจว่า ปลาไล้กอ และ ปลาช่อนทะเล คือปลาชนิดเดียวกัน ผมว่าส่วนหนึ่ง พ่อค้า แม่ค้า อาจไม่รู้ว่าจริงๆ แล้ว ปลาไล้กอ ไม่ใช่ ปลาช่อนทะเล จึงขายด้วยความเข้าใจว่ามันเป็นชนิดเดียวกันมาตลอด แน่นอนว่าบางคนรู้อยู่แล้ว แต่! เพราะใครๆ ก็ขายกันด้วยชื่อแบบนี้ และคนซื้อเยอะแยะก็เข้าใจว่าเป็นชนิดเดียวกัน แถมเป็นผลดีกับพ่อค้าแม่ค้าด้วย ก็เลยปล่อยเลยตามเลย …หรือคุณจะบอกว่า ปลาไล้กอ แถวบ้านใช้เรียกปลาช่อนทะเล ป่ะเดี๋ยวมาดูรายละเอียดเพิ่มเติมของปลาช่อนทะเล และ ปลาไล้กอ กันต่อดีกว่า
ปลาไล้กอ คืออะไร?
หลายคนอาจคิดว่า ปลาไล้กอ มีอยู่ชนิดเดียว แต่ความจริงไม่เป็นเช่นนั้น ปลาทะเลที่ถูกเรียกว่า “ปลาไล้กอ” ในประเทศไทย มีอยู่อย่างน้อย 4 ชนิด
หากมองดูทั้ง 4 ชนิดนี้ จะเห็นว่า 3 ชนิด อยู่ในสกุล ซอริดา (Saurida) ในขณะที่ ปลาปากคมลาย จะอยู่ในสกุล ซินโนดัส (Synodus) แต่! ทั้งหมดก็อยู่ในวงศ์เดียวกัน ซึ่งก็คือ ซินโนดันทิแด (Synodontidae) ซึ่งเป็นวงศ์ของลิซาร์ดฟิช ที่อาศัยอยู่หน้าดิน และพวกมันก็เป็นปลาที่มีเกล็ดบางๆ ซึ่งต่างจากปลาช่อนทะเลจริงๆ ที่ไม่มีเกล็ดแบบนั้น
ปลาพวกนี้ทั้งหมดเป็นปลาที่หากินตามพื้นน้ำ และจะถูกจับด้วยอวนลากหน้าดิน หรือ อวนรุน พอได้ตัวมา ถ้าเป็นปลาตัวเล็กก็จะเอาไปทำอาหารสัตว์ ทำปลาป่น ตัวใหญ่หน่อยก็เอาไปแปรรูปบรรจุกระป้องแล้วใช้ชื่อปลาแมคเคอเรลอะไรประมาณนี้ และแน่นอนว่า มีเอาไปตากแห้งขายในชื่อปลาช่อนทะเลด้วย!
หากถามว่า ชนิดไหนที่เอามาทำปลาแห้งแล้วบอกว่าเป็น ปลาช่อนทะเล? ผมว่า ส่วนใหญ่จะเป็น ปลาปากคมครีบสั้น หรือ ไล้กอ มีชื่อสามัญภาษาอังกฤษว่า ช็อคฟิน ลิซาร์ดฟิช (Shortfin lizardfish) และมันก็มีชื่อเรียกที่ต่างกันมากมาย นอกจากชื่อ ไล้กอ แล้ว ก็มี ปากคม กอ เหลน ตุ๊กแก บางทีก็ถูกเรียก จิ๊กโก๋
ทั้งนี้ ปลาปากคมครีบสั้น หรือ ไล้กอ อาจยาวได้ถึง 40 เซนติเมตร แต่โดยทั่วไปก็ได้ประมาณ 30 เซนติเมตร เป็นปลาที่อาศัยอยู่บริเวณท้องน้ำ โดยเฉพาะบริเวณที่เป็นพื้นโคลน ที่ความลึกระหว่าง 20 – 260 เมตร มักพบในเขตร้อน
สำหรับรูปร่างหน้าตาของปลาชนิดนี้คือ มีลำตัวเรียวยาวทรงกระบอก ลำตัวค่อนข้างกลม บริเวณส่วนหัวมีลักษณะคล้ายปลาช่อนน้ำจืด หรือคล้ายหัวตุ๊กแก จึงเรียกว่า “ปลาตุ๊กแก” มีปากกว้างมีฟันซี่เล็กเรียงเป็นแถวเห็นได้ชัดเจน ครีบหลังมี 2 ครีบ คือ ครีบธรรมดา และ ครีบไขมัน บริเวณส่วนบนของลำตัวมีสีน้ำตาล ด้านล่างมีสีขาว ในประเทศไทยพบปลาชนิดนี้ได้ ทั่วไปในบริเวณอ่าวไทยนับตั้งแต่จังหวัดระยอง ชลบุรี ชุมพร สงขลา ภูเก็ต ระนอง และในทะเลอันดามัน
ปลาช่อน ทะเลคืออะไร?
ปลาช่อนทะเล มีชื่อสามัญภาษาอังกฤษว่า โคเบีย หรือ แบคคิงฟิช (Cobia, Black kingfish) ชื่อวิทยาศาสตร์ Rachycentron canadum เป็นปลาในสกุล ราชีเซนตรอน (Rachycentron) ซึ่งปลาในสกุลนี้ มีอยู่เพียวชนิดเดียวเท่านั้น
ปลาช่อนทะเล จัดเป็นปลาทะเลขนาดใหญ่ที่ยาวได้ถึง 200 เซนติเมตร และหนักเกือบ 70 กิโลกรัม แต่โดยทั่วไปจะยาวได้ประมาณ 100 เซนติเมตร ลักษณะของช่อนทะเล จะเป็นปลาทะเลที่มีลำตัวค่อนข้างกลมยาวเรียว ส่วนหัวแบนลาด ครีบหลัง 2 ส่วน ส่วนหน้าเป็นครีบหนามสั้น ๆ ไม่มีก้านครีบฝอย ส่วนหลังจะยกสูงขึ้น ในตัวเต็มวัย ครีบก้นมีลักษณะเช่นเดียวกับครีบหลัง ครีบหางเว้าเป็นรูปวงพระจันทร์ ลำตัวมีสีน้ำตาลเข้มและมีเส้นสีน้ำเงินพาดตามความยาวของลำตัวข้างละ 2 แถบ ด้านท้องมีเส้นสีเหลือง
ปลาช่อนทะเลจัดเป็นปลาเศรษฐกิจที่กรมประมงสนับสนุนให้ชาวประมงเลี้ยงกันมานานแล้ว สำหรับปลาช่อนทะเล จัดเป็นปลาเนื้อดี มีเนื้อที่แน่น เนื้อมีสีขาวอมชมพู แต่หากบางหน่อยจะใสเป็นมัน ใช้ทำซาชิมิ ข้าวต้มปลา ลวกจิ้ม หรือ สเต็กปลา จะอร่อยมาก
สรุปส่งท้าย! ก็เป็นอย่างที่พูดไป ปลาช่อนทะเลตากแห้งที่ขายกันส่วนใหญ่ ไม่ใช่ปลาช่อนทะเลแท้ๆ แต่เป็นปลาจำพวกปลาปากคม! หรือ ที่ชอบเรียกกันว่า ปลาไล้กอ และหากถามว่ามีที่เป็นปลาช่อนทะเลแท้ๆ หรือไม่? ก็ต้องมีอยู่แล้ว ถ้าคิดเห็นกันเช่นไร ก็คอมเมนท์คุยกันนะครับ
