ชนิดที่ 1. ปลากรายคองโก (Papyrocranus congoensis)
ปลากรายคองโก (Congo Marbled Knifefish) มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า พาไพโรแครนัส คองโกเอนซิส (Papyrocranus congoensis) เป็นปลาที่อาศัยในน้ำจืดเท่านั้น จัดเป็นปลาเฉพาะถิ่นที่พบได้เฉพาะในล่มน้ำคองโก ทวีปแอฟริกาเท่านั้น! เมื่อเทียบกับปลากรายในไทยแล้ว ปลากรายคองโก มีลักษณะของปลาโบราณกว่าอย่างเห็นได้ชัด
ปลากรายคองโก เป็นปลาที่มีขนาดประมาณ 30 เซนติเมตร มีลักษณะเด่นอยู่ตรงครีบหลังมีขนาดเล็กแลดูคล้ายขนนก มีครีบก้นยาวต่อเนื่องไปจนถึงครีบหาง รูปร่างของปลากรายคองโก เมื่อเทียบกับปลากรายในไทย! ปลากรายคองโกจะไม่มีหลังที่ยกสูง มันจึงมีลักษณะที่คล้ายขนนกหรือใบมีดมากกว่า
ในเรื่องลวดลายได้ถูกอธิบายเอาไว้ว่า มีลายบั้งและร่างแห เมื่อเทียบกับปลาตองลายแอฟริกา (Papyrocranus afer) ที่อยู่ในสกุลเดียวกัน และมักถูกเข้าใจผิดว่าเป็นชนิดเดียวกัน ปลากรายคองโก จะมีสีน้ำตาลเข้มเป็นสีหลัก และยังดูจืดจางกว่าปลาตองลายแอฟริกาอย่างเห็นได้ชัด เป็นปลาที่ค่อนข้างก้าวร้าว โดยเฉพาะกับพวกเดียวกัน
ชนิดที่ 2. ปลาตองลายแอฟริกา (Papyrocranus afer)
ปลาตองลายแอฟริกา (Reticulated Knifefish) มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า พาไพโรแครนัส เอเฟอร์ (Papyrocranus afer) เป็นปลาที่มีลักษณะโดยรวมคล้ายปลากรายคองโกมาก แต่จะดูสวยกว่าและตัวใหญ่กว่า ซึ่งยาวได้ถึง 80 เซนติเมตร จัดเป็นปลาท้องถิ่นที่พบในหลายประเทศในแอฟริกาตะวันตกและแอฟริกากลาง โดยเฉพาะในพบในลุ่มน้ำไนเจอร์ แม่น้ำตาโน แม่น้ำครอส และ แม่น้ำซานากา
ลักษณะเด่นของปลาตองลายแอฟริกา โดยรวมแล้วคล้ายปลากรายคองโก แต่ในตัวเต็มวัยจะมีลำตัวและครีบสีเขียวมะกอก ตัดกับลวดลายจุดสีครีมที่ไม่สม่ำเสมอ ทำให้เกิดลักษณะลายร่างแหหรือลายหินอ่อน โดยลวดลายมีความซับซ้อนกว่าปลากรายคองโตอย่างเห็นได้ชัด และยังเป็นปลาที่มีชื่อเสียงในเรื่องความก้าวร้าว โดยเฉพาะกับเพื่อนร่วมตู้
ชนิดที่ 3. ปลากรายแอฟริกา (Xenomystus nigri)
ปลากรายแอฟริกา (African brown knifefish, False Featherback) มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า ซีโนไมสทัส ไนกรี (Xenomystus nigri) จัดเป็นปลาชนิดเดียวในสกุลของมันเอง มันเป็นปลาที่มีรูปร่างค่อนข้างคล้ายกับปลาสลาดที่พบในประเทศไทย และมันก็ต่างจากปลากรายชนิดอื่นที่พบในแอฟริกามากด้วย
และเพราะมันแทบจะไม่เหมือนกับปลากรายในแอฟริกาเลย มันจึงมีอีกชื่อว่า ปลากรายเทียม (False Featherback) ซึ่งเป็นการแสดงให้เห็นว่า มันคล้ายปลากรายของเอเชียมากแต่ก็ไม่ใช่ปลากรายเอเชีย เส้นทางวิวัฒนาการของปลากรายแอฟริกา เบี่ยงเบนไปทางเอเชียมากซะจนไม่เหลือลักษณะของปลาในแอฟริกา และเพราะแบบนี้ จึงสร้างความสับสนให้กับตลาดปลาสวยงามด้วย!
สำหรับตัวอย่างแรกของปลาชนิดนี้พบใน แม่น้ำไนเจอร์ และยังพบในตอนล่างและตอนกลางของลุ่มน้ำคองโก ในตอนแรกมันถูกจัดให้อยู่ในสกุลเดียวกับปลาสลาด (Notopterus notopterus) เพราะหากมองแบบผิวเผินพวกมันคล้ายกันมาก แต่เมื่อมีการสังเกตมากขึ้น นักวิจัยก็พบว่า พวกมันต่างกันมาก จึงถูกแยกออกมาเป็นสกุลของมันเอง
ในเรื่องลักษณะทั่วไปของปลากรายแอฟริกาค่อนข้างเรียบง่าย มันยาวได้ประมาณ 30 เซนติเมตร ลำตัวยาว แบนข้างมาก ส่วนหลังยกสูงกว่าปลากรายแอฟริกาชนิดอื่น แต่ก็ไม่เท่ากับปลากรายในเอเชีย ครีบก้น ครีบหาง เชื่อมรวมกันต่อเนื่องตั้งแต่ช่องเปิดเหงือกไปจนถึงปลายสุดของลำตัว
นอกจากนี้ มันยังเป็นปลาในวงศ์ปลากรายชนิดเดียวที่ไม่มีครีบหลัง นี่จึงเป็นจุดแตกต่างที่สุดในปลากรายทุกชนิด ในเรื่องสีสันลวดลายของปลากรายแอฟริกา จะเรียบง่ายมาก ไม่มีเส้นที่ชัดเจน สีส่วนใหญ่เป็นสีเงิน เป็นปลาที่สามารถเลี้ยงในตู้ร่วมกับปลาชนิดอื่นได้ เนื่องจากไม่ค่อยก้าวร้าว เมื่อเทียบกับปลากรายอื่นๆ แต่ก็ต้องเป็นตู้ที่มีขนาดเพียงพอด้วย
