ปลาปอด สัญลักษณ์แห่งความหวังและการรอคอย

ในชีวิตเราเคยไหมที่ต้องรอคอยอะไรสักอย่างนานๆ บางคนอาจจะรอคอยเพื่อได้เจอคนที่รักอีกครั้ง ซึ่งบางทีนานๆไปเราอาจจะท้อบ้าง และถ้าบอกว่ามีปลาบางชนิดที่สามารถอดทนรอนํ้าได้เป็นเวลา 1 ปีเต็มๆ หลายคนอาจจะไม่เชื่อ แต่มีปลาที่สามารถจำศีลได้โดยไม่ต้องการนํ้าเป็นเวลาถึง 1 ปี ซึ่งปลาชนิดนี้คือปลาปอด และผมได้เตรียมทั้งคลิป และข้อมูลของปลาปอดให้ดูกัน

“ปลาปอดเป็นหนึ่งในปลายุคก่อนประวัติศาสตร์ที่ยังมีชีวิตรอดมาจนทุกวันนี้ โดยที่พวกมันแทบไม่เปลี่ยนแปลงไปจากเดิม นอกจากขนาดที่เล็กลงเท่านั้น โดยพวกนี้มีชีวิตมาตั้งแต่ยุคไดโนเสาร์”

ปลาปอดที่เหลืออยู่บนโลก?

เดิมปลาปอดมีการกระจายพันธุ์ไปแทบทุกทวีป แม้แต่อเมริกา ยุโรป เอเซีย แต่ในปัจจุบันนี้เหลือแค่ในอเมริกาใต้ แอฟริกา และออสเตรเลียเท่านั้นที่ยังหลงเหลืออยู่ โดยปลาปอดทุกชนิดยกเว้นปลาปอดออสเตรเลียในตอนที่ยังเล็กๆ จะมีพู่เหงือกเหมือนพวกซาลาแมนเดอร์ ก่อนจะหายไปเมื่ออายุได้ราว 7 สัปดาห์ ซึ่งนี่เป็นหนึ่งในรอยต่อการวิวัฒนาการจากสัตว์น้ำเป็นสัตว์ครึ่งบกครึ่งน้ำ

เป็นปลาที่คล้ายปลาช่อน ตรงที่สามารถอยู่บนพื้นแห้ง เคลื่อนที่ได้ และยังมุดดินได้ด้วย

อาหารหลักของปลาปอดทุกชนิดคือสัตว์เล็กกว่าเช่นกุ้ง หอย ปลาขนาดเล็ก ส่วนการจำศีลนั้นเมื่อถึงฤดูแล้ง ปลาปอดจะขุดหลุมลึกประมาณ 30-50 เซนติเมตร และจะใช้โคลนปิดปากหลุมไว้เพื่อการจำศีล ลดการเผาผลาญพลังงาน จนกว่าจะถึงฤดูฝนที่น้ำกลับมาถึงจะออกมาจากหลุม

ปลาปอดปัจจุบันที่ยังหลงเหลือทั้ง 3 ชนิดมีดังนี้

1. ปลาปอดแอฟริกา ซึ่งชนิดนี้จัดเป็นชนิดที่ยังใหญ่ที่สุดด้วย โดยตัวที่โตเต็มที่มีขนาดใหญ่ถึง 2 เมตร และยังมีแบ่งเป็นชนิดย่อยอีก 4 ชนิด โดยชนิดนี้เป็นชนิดที่หามาเลี้ยงง่ายสุดและยังจัดว่าเลี้ยงง่าย น้ำไม่ต้องเยอะและไม่ต้องใช้ออกซิเจน

ปลาปอดแอฟริกา

2. โดยชนิดนี้รูปร่างหน้าตาจะคล้ายกับปลาปอดแอฟริกา เพียงแต่จะเพรียวกว่าและมีขนาดเล็กสุดในบรรดาปลาปอด และนิสัยก้าวร้าวน้อยกว่าปลาปอดแอฟริกา

ปลาปอดอเมริกาใต้

3. ปลาปอดออสเตรเลีย ฉายาราชาแห่งปลาปอด เพราะปลาปอดออสเตรียนั้นเรียกว่าสภาพไม่ต่างจากเมื่อหลายร้อยล้านปีก่อน ซึ่งซากฟอสซิลปลาปอดในยุคไดโนเสาร์นั้นสภาพแทบไม่ต่างจากปลาปอดออสเตรเลียในปัจจุบันเลยนอกจากขนาดที่เล็กลง

ปลาปอดออสเตรเลีย

เนื่องจากปลาปอดออสเตรเลียนั้นเป็นปลาปอดยุคเก่าไม่มีการจำศีลหรือสร้างเมือกมาคลุมตัวเอง โดยปลาปอดออสเตรเลียจะมีอวัยวะที่ช่วยในการหายใจเหมือนปอดของสัตว์ครึ่งบกครึ่งน้ำ และที่มีเฉพาะในปลายุคเก่าคือเกล็ดแบบเรียบและมีขนาดใหญ่ รวมถึงครีบอกและท้องซึ่งมีรูปร่างคล้ายกับเท้า ซึ่งเป็นหนึ่งในรอยต่อของปลาที่วิวัฒนาการเป็นสัตว์ครึ่งบกครึ่งน้ำ

ปลาปอดออสเตรเลียโตเต็มที่มีขนาดประมาณ 1.2 เมตรและอายุยืนกว่าปลาปอดทั่วไปมาก โดยปลาที่อายุยืนสุดมีอายุเกือบ 90 ปี เดิมปลาปอดออสเตรเลียเป็นปลาคุ้มครองเพราะใกล้สูญพันธุ์มากทำให้มีราคาสูงในตลาดปลาสวยงามมาก

เป็นปลาที่พบได้ที่ตามแม่น้ำลำธารของรัฐควีนส์แลนด์และนิวเซาท์เวลส์ของออสเตรเลียเท่านั้น แต่นับว่าโชคดีที่ปัจจุบันสามารถเพาะเลี้ยงได้แล้วทำให้มีโครงการฟื้นฟูจำนวนประชาการในธรรมชาติ และในการส่งออก ซึ่งทำให้ราคาลดลงอย่างมากในปัจจุบัน แต่ก็นับว่าราคายังสูงถ้าเทียบกับปลาปอดชนิดอื่น

สุดท้ายนี้ถ้าท่านไหนสนใจอยากลองเลี้ยงก็ลองสอบถามร้านขายปลาเจ้าประจำของทุกท่าน ผมคนหนึ่งที่ได้เอาปลาปอดมาเป็นแรงบันดาลใจในการใช้ชีวิต พวกนี้รอดบนโลกนี้มาก่อนพวกเราจะเกิดหลายล้านปี และพอหน้าแล้งก็ต้องอดทนเพื่อรอฝนที่จะกลับมา ซึ่งการรอคอยเป็นระยะเวลาเกือบ 1 ปีหรือนานกว่า แต่สุดท้ายแล้วผลการอดทนและรอคอยก็หอมหวาน ในยามเราท้อกับการรอคอยอะไรสักอย่างให้หันมามองเจ้าปลาพวกนี้ที่มีชีวิตอยู่มาพร้อมไดโนเสาร์นะครับ รอดมาได้ร้อยล้านปีทำไมเราจะรอดไม่ได้ แล้วพบกันใหม่

เรื่องโดย Sam Pitak

ส่องด้านมืดโลมา น้องไม่ใสอย่างที่คุณคิด

ทำไม? กุ้งนับแสนจึงออกจากน้ำที่ปลอดภัย แล้วเลือกเดินบนบกที่อันตราย