ของดีต้องลอง ‘ปลาตีน’ ตำรับยาชูกำลังชั้นดีในจีน

น้าๆ ทั้งหลายคงคิดว่า เฮย! ปลาตีน มันกินได้ด้วยเหรอ? อันนี่จริงๆ ขึ้นชื่อว่าปลามันก็กินได้หมดนั้นล่ะ อยู่ที่ว่าอร่อยหรือเปล่า แต่สำหรับไทย การเอาปลาตีนมาทำอาหารมันจะหาคนทำยากหน่อย โดยเฉพาะในตลาดจะไม่มีแน่นอน แต่มีรายงานว่าสำหรับจีน ปลาตีนถือเป็นสัตว์เศรษฐกิจที่ได้รับการขนานนาม ว่าเป็น “โสมทะเล” หรือ “ไวอากร้าทะเล” ..เอาล่ะเรามาดูเรื่องของปลาตีนกัน

ปลาตีน

ความรู้พื้นฐานของปลาตีน

Advertisements

คงต้องความรู้จักกับปลาตีนกันเล็กน้อย โดยเจ้า “ปลาตีน” (mudskipper) มันคือปลาสะเทินน้ำสะเทินบก ที่ยึดเอาหาดเลน และป่าชายเลนเป็นที่อาศัย มันเป็นสมาชิกของวงศ์ปลาบู่ที่มีอยู่ 25 ชนิด และปลาตีนถือเป็นปลาชนิดเดียวที่สร้างกิจกรรมหลักบนบกหลายอย่างขึ้นมารวมถึงการกิน การเกี้ยวพาราสี และการป้องกันพื้นที่หากิน

สำหรับ.. ปลาตีน (Mudskipper , Amphibious fish) จัดอยู่ในสกุล Periophthalmodon ในวงศ์ปลาบู่ (Gobiidae) โดยปลาตีนขนาดเล็กเรียกว่าปลาจุมพรวด มีความยาวเฉลี่ยประมาณ 10 เซนติเมตร ส่วนปลาตีนขนาดใหญ่ เรียกว่าปลากระจัง มีความยาวเฉลี่ย 25 เซนติเมตร ปลาตีนเพศผู้จะมีขนาดใหญ่กว่าตัวเมีย

ในประเทศไทยปลาตีนจะพบได้ตามป่าชายเลน มีกระจายริมฝั่งทะเลด้านอ่าวไทยตั้งแต่จังหวัดชลบุรี มีอาณาเขตป่าชายเลนตั้งแต่ปากแม่น้ำบางปะกงเลียบชายฝั่งจนถึงตำบลเสม็ด อำเภอเมืองชลบุรี จังหวัดชลบุรี จังหวัดตราด เรื่อยลงไปถึงจังหวัดปัตตานี ส่วนทางฝั่งทะเลอันดามันพบตั้งแต่จังหวัดระนองลงไปสุด ชายแดนไทยที่จังหวัดสตูล

Advertisements
ปลาจุมพรวด
ปลาจุมพรวด มีรูปร่างเหมือนปลาตีนทั่วไป โดยมีจุดเด่น คือ มีลำตัวสีเข้มจนเกือบดำ และมีจุดสีฟ้ากระจายอยู่ทั่วตัว ซึ่งเชื่อว่าแถบสีข้างลำตัวนี้ สามารถบ่งบอกถึงอารมณ์ของปลาในตอนนั้นได้อีกด้วย หากช่วงเวลาไหนอารมณ์ดีรู้สึกปลอดภัย แถบสีก็จะเห็นเด่นชัด แต่ถ้าหากอยู่ในอารมณ์ตื่นตกใจ แถบสีข้างลำตัวก็จะจางจนบางครั้งแทบมองไม่เห็น มีความยาวเฉลี่ยประมาณ 10 เซนติเมตร

อาหารที่ปลาตีนกิน จะเป็นสิ่งมีชีวิตเล็กๆ เช่น ลูกกุ้ง ลูกปู ตัวอ่อนของสัตว์น้ำขนาดเล็ก รวมทั้งสาหร่าย แบคทีเรีย และ ซากสิ่งมีชีวิตที่อยู่บนผิวเลน ปกติปลาตีนจะอาศัยอยู่รวมกันหลายตัวไม่มีการออกนอกเขตของตัวเอง

เมื่อถึงฤดูผสมพันธุ์ ปลาตีนตัวผู้จะมีสีเข้มขึ้น และมีการแบ่งอาณาเขตในช่วงการสืบพันธุ์ โดยจะมีการสร้างหลุมซึ่งจะใช้ปากขุดโคลนมากองบนปากหลุม เราเรียกว่า “หลุมปลาตีน” ปลาตีนตัวผู้มีพฤติกรรมหวงเขตแดน เมื่อมีปลาตีนตัวผู้อื่นล้ำแดนเข้ามาจะกางครีบหลังขู่ และ เคลื่อนที่เข้าหาผู้รุกล้ำทันที ปลาตีนตัวผู้ และตัวเมียจะผสมพันธุ์ในหลุมที่ตัวผู้ขุดไว้

“ในประเทศไทย ปลาตีนมักจะถูกเลี้ยงไว้เพื่อความสวยงาม มากกว่าการนำมารับประทานเป็นอาหาร”

ปลากระจัง หรือ ปลาตีนเขี้ยว เป็นปลาตีนที่มีขนาดใหญ่ชนิดหนึ่ง มีครีบคู่หน้า ครีบอกที่แข็งแรง มันจะใช้ครีบอกกระโดดเป็นช่วงๆ ไปมาบนพื้นเลน และคลานขึ้นต้นไม้ หรือยึดเกาะกับต้นโกงกางหรือแสม ในฤดูผสมพันธุ์ ปลากระจังตัวผู้จะมีสีเข้มขึ้น จะใช้ปากขุดโคลนสร้างหลุม เพื่อไว้เป็นที่ผสมพันธุ์ และมีพฤติกรรมหวงเขตแดนเมื่อมีตัวผู้อื่นเข้ามารุกล้ำจะกางครีบหลังขู่และเคลื่อนที่เข้าหาผู้บุกรุกเพื่อต่อสู้ด้วยการกัดทันที มีความยาวเฉลี่ย 25 เซนติเมตร

ปลาตีน เป็นสัตว์เศรษฐกิจได้ยังไง.?

ข้อมูลนี่มาจาก “ศูนย์ข้อมูลเพื่อธุรกิจไทยในจีน สถานเอกอัครราชทูต ณ กรุงปักกิ่ง” ได้พูดถึงปลาตีนสัตว์เศรษฐกิจสำคัญที่มาแรงในฝูอัน (มณฑลฝูเจี้ยน)

Advertisements

ปลาตีน

โดยปลาตีนในช่วงฤดูหนาวของทุกปี จะเป็นช่วงที่เหมาะสมที่สุดในการจับปลาตีน เนื่องจากเป็นช่วงที่ปลาตีนมีเนื้อเยอะ เนื้อแน่น และมีความคาวน้อย

“ปลาตีน” (Mudskipper) และมีชื่อเรียกในภาษาไทยต่างกันออกไปมากมาย เช่น จุมพรวด, ตุมพรวด, กำพุด, กระจัง หรือ ไอ้จัง เป็นต้น พวกมันเป็นปลาขนาดเล็กที่มักพบอาศัยอยู่บริเวณดินโคลนในแถบป่าชายเลน ชื่อเรียกของปลาตีนในภาษาจีน แปลตามตัวว่า “ปลากระโดด” ซึ่งเป็นลักษณะพิเศษของปลาตีนที่ไม่เหมือนปลาชนิดอื่นๆ คือสามารถใช้ครีบข้างลำตัวที่แข็งแรงดีดตัวหรือกระโดดได้

ปลาตีน

ปลาตีนถือเป็นปลาเศรษฐกิจประเภทรองของมณฑลฝูเจี้ยน เนื่องจากคุณภาพของเนื้อปลามีความละเอียดนุ่มและอร่อย ทั้งยังอุดมไปด้วยคุณค่าทางโภชนาการ ได้แก่ โปรตีน คาร์โบไฮเดรต แคลเซียม ฟอสฟอรัส ธาตุเหล็ก ไนอาซินวิตามิน B1 และ B2

Advertisements

โดยเฉพาะปลาตีนในแถบพื้นที่ชายฝั่งทะเลตำบลฝูอัน ถือเป็นปลาตีนที่มีความอุดมสมบูรณ์ที่สุด ให้คุณภาพเนื้อนุ่ม รสชาติอร่อย และยิ่งถ้าจับในฤดูหนาว จะเป็นช่วงที่เนื้อปลามีความคาวน้อยและไขมันต่ำ จนชาวบ้านขนานนามกันว่าเป็น “ยาบำรุงชั้นดี” ชนิดหนึ่ง

ปลาตีน “ปลาตีนถือเป็นสัตว์ที่มีคุณค่าทางการแพทย์เป็นอย่างมาก มีสรรพคุณเป็นยาบำรุงกำลัง บำรุงเลือดและสร้างสเปิร์ม บำรุงไต บรรเทาอาการปวดและถอนพิษ ด้วยเหตุนี้ ตำรับยาตะวันตกจึงขนานนามปลาชนิดนี้ว่าเป็น โสมทะเล หรือ ไวอากร้าทะเล”
Advertisements

และต้องบอกว่าปลาตีนในตลาดจีน มีราคาค่อนข้างแพง มันเคยมีราคาอยู่ราวๆ 160 หยวนต่อกิโล หรือ ประมาณ 800 บาท นั้นเอง แพงไม่แพงก็คิดดูว่าปลากะพงขาวบ้านเรากิโลละร้อยบาทอะ และนี่คือเรื่องราวเล็กๆ น้อยๆ ของปลาตีน

แนวทางเลี้ยงปลาตีนในตู้

เอาจริงๆ ปลาตีนมันน่ามองนะสำหรับผม มันดูกวนๆ ดี และมันก็เป็นหนึ่งในปลาที่คนไทยเอามาเลี้ยงในตู้เหมือนกัน โดยการจัดตู้เลี้ยง ก็คล้ายๆ เลี้ยงปลาทั่วไป แต่! “ต้องจัดแบบมีบกมากกว่าน้ำ” นั้นเพราะปลาตีน จะใช้ชีวิตส่วนมากอยู่บนบกที่ชื้นๆ มากกว่าในน้ำ

ปลาตีน

เรื่องน้ำจืดหรือเค็ม? จริงๆ แล้วปลาตีนสามารถเลี้ยงในน้ำจืดได้ หรือ ถ้าจะผสมเกลือ หรือ น้ำทะเลนิดหน่อย พอให้น้ำกร่อยก็จะดีกว่า แต่หากเป็นปลาตีนที่ปรับสภาพแล้ว พวกที่ซื้อจากร้านขายปลา จะสามารถเลี้ยงในน้ำจืดได้สบายๆ เพราะยังไงซะปกติในธรรมชาติ ปลาตีนมักจะอาศัยอยู่บริเวณพื้นทีน้ำจืดไหลลงสู่ทะเลเป็นหลัก

Advertisements

อ่านเรื่องอื่น

แหล่งที่มาthaibizchina