มือใหม่หัดตกปลา กับเรื่องราวของสายเอ็น

สายเอ็น ตกปลา

จะว่ายังไงดี แม้ในยุคนี้นักตกปลาไทยส่วนใหญ่ มักจะเลือกใช้สาย PE หรือสายเชือกถักกัน แต่เชื่อว่าก็มีคนเลือกใช้สายไนล่อน และโมโน อยู่ไม่น้อย ด้วยราคาที่ถูก ไม่ถึงร้อยบาท ก็ได้สายเอ็นตกปลามาใช้แล้ว และในเรื่องนี้จะพูดถึงสายเอ็น อ่านเพื่อเพิ่มเติมความรู้ครับ

เริ่มกันตั้งแต่ยุคแรกของการตกปลาที่ใช้เชือกหรือด้ายที่ทำมาจากพืชเป็นหลัก มีบางส่วนที่ใช้ขนหางม้าและเส้นเอ็นจากสัตว์อยู่บ้าง จนกระทั่งมาถึงยุคของพลาสติก ในช่วงหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 สายเอ็นจึงเปลี่ยนมาเป็นเส้นใยของพลาสติกแทน ในชื่อของไนล่อน (Nylon) ซึ่งเป็นชื่อทางการค้าของพลาสติกประเภทหนึ่ง

เส้นใยที่ทำจากไนล่อนมีคุณสมบัติเหมาะสมกับการนำมาทำสายเอ็นหลายประการด้วยกัน สายเอ็นที่ทำจากไนล่อนมีทั้ง แบบเส้นเดี่ยวและแบบหลายเส้นนำมารวมกันสายเอ็นเส้นเดี่ยวเรียกว่า โมโน ฟิลาเม้นท์ (Mono Filament) นั่นก็คือสายเอ็นที่รู้จักกันดี และมีให้เลือกใช้จนถึงทุกวันนี้ ซึ่งมีให้เลือกใช้อยู่หลายขนาดด้วยกัน ตั้งแต่ทนแรงดึงได้ไม่ถึงปอนด์ ไปจนถึงทนแรงดึงได้หลายร้อยปอนด์ สำหรับการตกปลาเพื่อเกมกีฬานั้น จะใช้สายเอ็นในขนาดทนแรงดึงได้ระหว่าง 4-130 ปอนด์ เป็นหลักส่วนที่ทนแรงดึงมากไปกว่านี้ใช้กันอยู่ในการประมงอาชีพเป็นส่วนใหญ่

สายโมโน
Mono Filament หรือที่เรียกว่าสาย Mono ถือเป็นสายเส้นเดียวที่เรียบง่าย และยังใช้ได้ดีจนถึงตอนนี้

จากสายเอ็นไนล่อนเส้นเดี่ยวขนาดเล็กจิ๋ว จนแทบมองไม่เห็นถูกนำมาควั่นรวมกันเข้าและถักให้เป็นเส้นเชือก เพื่อเอามาทำสายเอ็นเราเรียกสายเอ็นนี้ว่า มัลติ ฟิลาเม้นท์ ซึ่งจะเรียกกันในชื่อ เบรด ไนล่อน (Braided Nylon) หมายถึงสายไนล่อนที่ถักเป็นเส้นเชือก นักตกปลาบ้านเราเรียกกันว่า สายเชือกหรือสายเชือกถักแต่มักจะเรียกทับศัพท์ของชื่อทางการค้าว่า แดกครอน (Dacron) เป็นสายเอ็นแดกครอนไปด้วย

สายถักในยุคแรกๆ เส้นจะใหญ่ ถือเป็นการบุกเบิก Braided Nylon
รูปแบบของการถักเส้นใยไนล่อนเล็กจิ๋วให้เป็นเส้นเชือก มีรูปแบบของการถักหลายอย่าง เช่น ถักเป็นรูปปลอก หรือหลอด คือเป็นเส้นกลวงโดยตลอดทั้งสาย เมื่อเวลาใช้งานมันจะถูกรีดให้แบนลงได้จากแรงดึงครูดไปกับไกด์บนคันเบ็ด สายเอ็นนี้ใช้กันอยู่ในวงการตกปลาระยะหนึ่ง ก็ถูกพัฒนามาเป็นสายเอ็นแบบมีไส้ในหรือแกนกลาง ซึ่งก็ใช้เส้นใยไนล่อนเล็กจิ๋วนำมารวมกันทำเป็นแกนกลาง ทำให้สายเอ็นแบบนี้เป็นเส้นกลม เหมือนสายไนลิ่นเส้นเดี่ยว และเรียกกันตามชื่อทางการค้าว่า สายแดกครอน สายชนิดนี้แม้ว่าจะเป็นเส้นกลม แต่ผิวนอกของสายเอ็นก็ไม่ได้เรียบลื่นเหมือนกับสายเอ็นไนล่อนเส้นเดี่ยว พูดง่าย ๆ ก็คือมีความคม ที่อาจเป็นอันตรายกับผู้ใช้ได้ถ้าถูกครูดไปกับผิวหนัง

ในยุคหนึ่งมีผู้ผลิตสายเชือกถักแบบไม่มีแกนกลางหรือไส้ในนำมาใส่แกนด้วยเส้นตะกั่วแบบสายฟิวส์ เพื่อให้สายมีน้ำหนักนำไปใช้กับการตกปลาแบบลากเหยื่อ เรี่ยกว่าสาย เลดคอร์ (Lead Core) แต่ก็ไม่ได้รับความนิยมมากเท่าใดนัก บางท่านอาจสงสัยว่าไส้ตะกั่วมันจะไม่ขาดหรือไงเวลาสู้กับปลาเรื่องนี้เป็นคุณสมบัติพิเศษของสายเอ็นแบบเชือกถักคือ มันจะมีแรงยืดตัว (Stretch) ต่ำมากหรือเกือบไม่มีเลยก็ว่าได้ จึงไม่เป็นปัญหากับไส้ในที่เป็นเส้นตะกั่ว

สายตกปลานอกจากถักเป็นเส้นกลมแล้ว สายไนล่อนยังถักแบบไขว้ไปมาเหมือนถักหางเปียจึงมีลักษณะเป็นเส้นทึบทำให้ลดขนาดของสายเอ็นลงได้อีกแต่ผิวของเชือกถักแบบนี้จะไม่กลมเหมือนการถักอีกแบบหนึ่ง เขาจึงนำมาเคลือบผิวให้กลมรอยของเส้นเชือกที่ผิวไม่เรียบดังกล่าว แต่จะทำให้สายเชือกมีความกระด้างกว่าเดิม ผู้ผลิตบางรายใช้กรรมวิธีหลอมให้ผิวที่มาเรียบเชื่อมติดกันเป็นเนื้อเดียว เหมือนสายเอ็นไนล่อนเส้นเดี่ยว เรียกว่าโมโน ไลค์ (Mono Like)

โมโน ไลค์ วัสดุที่นำมาทำสายเอ็นแบบนี้ ส่วนมากจะเป็นกลุ่มโพลีเอทเธอรีน (Polyethylene) เมื่อเปรียบเทียบกับสายไนล่อนเส้นเดี่ยว ในขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางเท่ากัน สายเชือกไนล่อนเคลือบผิว จะทนแรงดึงได้สูงกว่ากันมาก หรือในทางที่กลับกันถ้าเปรียบเทียบในขนาดทนแรงดึงได้เท่ากัน สายเชือดถักเคลือบผิวจะมีเส้นผ่าศูนย์กลางเล็กกว่ากันเกือบเท่าตัว สายเอ็นชนิดนี้มีแรงยืดตัวต่ำมาก ประมาณ 3 เปอร์เซ็นต์เท่านั้นเอง และยังทนทานต่อการขูดขีดได้ดีกว่าสายเอ็นเส้นเดี่ยว แต่ด้วยลักษณะของการถักสายเชือกแบบที่ผิวไม่เรียบ มันจึงมีความคมมากพอสมควร การนำไปใช้กับคันเบ็ด ที่ไกด์ไม่แข็งแกร่งพอ จะถูกบาดจนขาดได้ รวมทั้งตัวลูกล้อรับสายเอ็น (Line Roller) ของรอกสปินนิ่ง หรือตัวเกลี่ยสายเอ็น (Level Wind) ของรอกเบทคาสติ้ง ก็อาจเสียหายได้เช่นกัน สายแบบนี้ไม่ค่อยมีใครเรียกชื่อของสายเอ็นโดยตรง มักจะเรียกตามชื่อของผลิตภัณฑ์ เช่น สายไฟร์ ไลน์ (Fire Line) สายสไปเดอร์ไวร์ (Spider Wire) หรือ ซูเปอร์ เบรด (Super Braid) เป็นต้นในบ้านเรานิยมเรียกว่า สายไดนีน่า (Dynema) ตามชื่อทางการค้าเหมือนไนล่อน หรือ PE นั้นเอง

สายเชือกถักแบบนี้ใช้วัสดุที่ล้ำหน้าไปไกล เช่นเคฟล่า (Kavlar) กันแล้ว สายในกลุ่มนี้มีราคาค่อนข้างแพงมากอาจสูงกว่าสายเอ็นไนล่อน 3-4 เท่าเลยทีเดียว จึงมีผู้ใช้ทำสายโดยตรงกันไม่มากนัก แต่นิยมนำมาใช้เป็นสายลีดเดอร์แทน แม้ว่ามันจะมีจุดเด่นหลายประการด้วยกัน แต่ด้วยความคมของสายและราคาที่สูงเกินไปมันจึงถูกนำไปใช้งานในวงจำกัดกว่า สายเอ็นไนล่อนเส้นเดี่ยวทั่วไป นอกจากนี้ยังมีสายที่เป็นเส้นลวดสเตนเลสอ่อน ที่เรียกว่า โมเนล (Monel) ซึ่งใช้กับงานลากเหยื่อเป็นการเฉพาะ แต่ในแง่ของกฎกติกาของการทำสถิติปลาหรือการแข่งขันตกปลาแล้ว สายลวดทุกชนิดจะนำมาทำเป็นสายเอ็นไม่ได้ยกเว้นสายเชือกถักไส้ตะกั่ว หรือสายเลดคอร์ (Lead Core) เท่านั้น

แต่สายลวดทุกชนิดสามารถนำมาทำเป็นสายลีดเดอร์ได้ มีสายเชือกไนล่อนถักอีกแบบหนึ่งที่มีไส้ใน และการเคลือบผิวด้วยพลาสติคประเภท พีวีซี เพื่อให้ผิวเรียบลื่นและอ่อนนุ่ม สายเอ็นประเภทนี้เรียกว่าสายฟลาย (Fly Line) เป็นสายเอ็นที่มีความยาวไม่ถึงร้อยเมตร ใช้กับงานตกปลาแบบฟลาย (Fly Fishing) เป็นการเฉพาะเท่านั้น มีการใช้งานจำกัด ไม่เหมาะที่จะเอาไปใช้งานตกปลาแบบอื่น รวมทั้งราคาค่อนข้างสูงอีกด้วย โดยสรุปแล้วนักตกปลายังนิยมใช้สายเอ็นประเภทสายไนล่อนเส้นเดี่ยวหรือสายโมโน สายเอ็นในกลุ่มนี้มีคุณสมบัติของการใช้งานตกปลาในระดับพื้นฐานอยู่หลายข้อด้วยกัน ทั้งนี้คุณสมบัติของสายดังกล่าว จะถูกโฆษณาโดยผู้ผลิตด้วยการเรียกคุณสมบัติของสายเอ็นต่างกันไป ซึ่งอาจทำให้ผู้ใช้สับสนได้บ้างพื้นฐานการใช้ชื่อเรียกคุณสมบัติโดยทั่ว ๆ ไปมีดังนี้ มีความแข็งแกร่งหรือความเหนียว

สายเอ็นไนล่อนเส้นเดี่ยวหรือโมโนฟิลาเม้นท์โดยทั่วไป จะมีความแข็งแกร่ง หรือ สเตรนท์ (Strength) ค่อนข้างสูง ความแข็งแกร่งนี้ไม่ได้หมายถึงแข็งแบบเหล็กหรือก้อนหิน แต่เป็นความทนแรงดึงให้ยืดออก หรือแรงต้านให้ยืดออก (Tensile Strength) ระหว่าง 70.000-100.000 ปอนด์ต่อตารางนิ้ว คุณสมบัติตัวนี้ของสายเอ็นไนล่อนทำให้เราใช้สู้กับปลาได้ดีกวาสายเชือกที่มาจากพืช มีแรงยืดตัวน้อย การยืดตัวหรือสเตรทช์ (Stretch) สายโมโน หรือสายเอ็นไนล่อน มีการยืดตัวได้บ้าง ระหว่าง 15-30 เปอร์เซ็นต์ เมื่อทดสอบการดึงขณะสายเอ็นไนล่อนอยู่ในสภาพแห้ง และแรงยืดตัวจะเพิ่มเป็น 20-35 เปอร์เซ็นต์เมื่อสายเปียกน้ำ ดังนั้นผู้ผลิตจึงพยายามควบคุมขบวนการผลิต ให้สายของตนมีแรงยืดตัวต่ำ เพราะจะมีผลต่อการใช้งานคือ เซ็ทฮุค (Set Hook) หรือการกระตุกสายเอ็นให้ตัวเบ็ดฝังกับปากปลาได้เร็ว เพราะสายเอ็นที่มีการยืดตัวสูงจะเซ็ทฮุคได้ไม่ดีเท่าที่ควร

การทนทานต่อขูดขีด คุณสมบัติทนทานต่อการขูดขีด หรืออะบราชั่น (Abrasion) นี้อาจไม่ใช่คุณสมบัติโดยตรง การจะทำให้สายทนทานต่อการขูดขีด จะเกิดจากขบวนการผลิตที่จะทำให้โมเลกุลของสายไนล่อนเรียงตัวอยู่บริเวณผิวของสาย ซึ่งจะทำให้ผิวนอกของสายเอ็นทนทานเพิ่มขึ้น ดังนั้นการทำให้ผิวนอกของสายถลอก จากการขัดถูกับไกด์ของคันเบ็ดที่ชำรุดหรือไกด์คุณภาพต่ำ สายจะเสียคุณสมบัติส่วนนี้ไป แต่ส่วนมากแล้วสายจะถูกขูดขีดจากการตกปลาที่มีสิ่งกีดขวางอยู่ใต้น้ำเช่น ตอไม้ โขดหิน ฯลฯ เป็นต้น

สุดท้ายความอ่อนตัว เป็นคุณสมบัติอย่างหนึ่งของสายเอ็นไนล่อน สายเอ็นมีความอ่อนตัวจะทำให้ง่ายต่อการม้วนเก็บและผูกเงื่อนได้มั่นคง จะอย่างไรก็ตามสายเอ็นไนล่อนที่อ่อนตัวมากก็จะมีแรงยืดตัวสูงตามไปด้วย ยังมีคุณสมบัติของสายเอ็นไนล่อนหรือสายโมโนและเรื่องอื่น ๆ เกี่ยวกับสายเอ็นที่นักตกปลาควรรู้เอาไว้บ้าง เอาไว้มีโอกาสหรือหาข้อมูลเพิ่มเติมเสร็จจะนำมาให้อ่านกัน

อ่านเรื่องสายกับการมองเห็น

{{ reviewsOverall }} / 5 Users (0 votes)
ให้ความรู้ดี0
อ่านง่าย0
What people say... อ่านจบให้คะแนนหน่อยนะ
Order by:

Be the first to leave a review.

User Avatar User Avatar
Verified
{{{review.rating_comment | nl2br}}}

Show more
{{ pageNumber+1 }}
อ่านจบให้คะแนนหน่อยนะ

fishingthai.com เกิดขึ้นจากความชอบส่วนตัวแบบเต็มร้อยเลย ชอบที่จะเขียนสร้างเนื้อหา แต่ด้วยความที่เฟสบุค ไม่สามารถรับคอนเทนท์จำนวนมากได้ เลยทำให้ต้องหาที่ๆ สามารถลงสิ่งที่ตั้งใจได้ จนสร้างเว็บไซต์ขึ้นมาเป็นอย่างที่เห็นนี้ หวังว่าจะชอบและคอยติดตามกันนะ